İçeriğe geç
Teklif & Satış Süreçleri

Teklif Bağlayıcı mıdır? Hukuki Geçerlilik ve Sorumluluklar

Müşteriye gönderdiğiniz teklif, geçerlilik süresi boyunca sizi bağlar; kabul edilirse sözleşme kurulur. Hangi durumda geri dönebileceğinizi örneklerle anlattık.

Teklifhazır EditörTeklifhazır içerik ekibi7 dk okuma
Teklif Bağlayıcı mıdır? Hukuki Geçerlilik ve Sorumluluklar

Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin:

Evet, müşteriye gönderdiğiniz teklif kural olarak sizi bağlar. Türk Borçlar Kanunu'na (TBK) göre teklif bir "öneri"dir. Belirttiğiniz geçerlilik süresi içinde müşteri kabul ederse sözleşme kurulur ve bu noktadan sonra tek taraflı geri dönmeniz çoğu zaman mümkün olmaz.

Aşağıda teklifin hangi durumlarda bağlayıcı olduğunu, bağlılıktan nasıl kurtulabileceğinizi ve "bağlayıcı değildir" notunu nasıl yazacağınızı örneklerle bulacaksınız. Buradaki bilgiler geneldir. Firmanıza özel bir uyuşmazlıkta bir avukata danışın.

Teklif hukuken nedir? İcap ve kabul mantığı

Hukuk dilinde teklif "icap" ya da "öneri" olarak geçer. Sözleşme, bir tarafın önerisi ile diğer tarafın bu öneriyi kabul etmesiyle kurulur. Müşteriye gönderdiğiniz fiyat teklifi icaptır. Müşterinin "Onaylıyoruz, siparişe geçelim" demesi ise kabuldür.

Bu kural yalnızca büyük sözleşmeler için geçerli değildir. Bir mimarlık ofisinin proje teklifi, bir tedarikçinin malzeme teklifi ya da bir freelancer'ın tasarım teklifi aynı kurala tabidir. Teklif için kanunda genel bir yazılı şekil şartı yoktur. E-postayla, PDF olarak ya da WhatsApp'tan gönderilen teklif de öneri niteliği taşır.

Teklif ile sipariş arasındaki çizgiyi daha ayrıntılı görmek isterseniz teklif ve sipariş farkı yazısına bakabilirsiniz.

Teklif ne zaman bağlayıcı hale gelir?

Teklif, karşı tarafa ulaştığı andan itibaren sizi bağlar. Ne kadar süre bağlı kalacağınızı ise teklife süre yazıp yazmadığınız belirler.

Geçerlilik süresi yazdıysanız

TBK m.3'e göre kabul için süre belirleyerek teklif veren, bu süre bitene kadar teklifiyle bağlıdır. Kabul bu süre içinde size ulaşmazsa bağlılık sona erer. "Bu teklif 15 gün geçerlidir" yazdıysanız 15 gün boyunca fiyatı ve şartları değiştiremezsiniz. Müşteri bu süre içinde kabul ederse sözleşme kurulur.

Süre yazmadıysanız

Kanun burada iki durumu ayırır:

  • Yüz yüze verilen teklif (TBK m.4): Hemen kabul edilmezse bağlayıcılığı kalmaz.
  • Yazılı ya da uzaktan gönderilen teklif (TBK m.5): Bağlılık, cevabın zamanında ulaşmasının beklenebileceği ana kadar sürer.

Sorun ikinci durumda çıkar: Bu süre ne kadardır? Anlaşmazlık çıkarsa bunu siz değil, işin niteliğine bakan başkası belirler. Süre yazmamak bu yüzden riskli bir boşluk bırakır.

Telefon ve video görüşmede verilen teklif

TBK m.4'ün ikinci fıkrasına göre telefon, bilgisayar gibi araçlarla doğrudan iletişim sırasında yapılan teklif yüz yüze yapılmış sayılır. Örneğin Atlas Mimarlık'ın kurucusu bir video görüşmede "Bu işi 120.000 ₺ artı KDV'ye yaparız" der ve müşteri görüşmede kabul etmezse, bu sözlü teklif görüşme bitince bağlayıcılığını kaybeder. Görüşmeden sonra yazılı teklif gönderirseniz bağlayıcı olan o yazılı tekliftir.

Gönderdiğiniz teklifi geri alabilir misiniz?

TBK m.10'a göre geri alma bildiriminiz müşteriye tekliften önce ya da teklifle aynı anda ulaşırsa teklif hiç yapılmamış sayılır. Bildirim sonra ulaşsa bile müşteri teklifi okumadan önce geri almayı öğrenirse sonuç aynıdır. Müşteri teklifi okuduktan sonra ise süresi devam eden teklifi tek taraflı geri çekmek kural olarak mümkün değildir.

Yanlış fiyatla gönderdiğiniz bir teklifi fark ettiğinizde hemen telefon edin, ardından durumu yazılı olarak da bildirin.

Geçerlilik süresinin bağlayıcılıkla ilişkisi

Geçerlilik süresi sizi iki yönden korur. Bağlılığınızın ne zaman biteceğini netleştirir. Kur ve hammadde fiyatı gibi değişkenlere ne kadar süre açık kalacağınızı da sınırlar. Süre uzadıkça fiyat riskini daha uzun süre siz taşırsınız.

Aşağıdaki tablo farklı durumlarda bağlılığın ne zaman bittiğini özetliyor:

DurumBağlılık ne zaman biter?Dayanak
Teklifte "15 gün geçerlidir" yazıyor15. günün sonunda, kabul ulaşmadıysaTBK m.3
Toplantıda sözlü teklif, süre yokHemen kabul edilmezseTBK m.4
Telefonda ya da video görüşmede sözlü teklif, süre yokHemen kabul edilmezseTBK m.4/II
E-postayla PDF teklif, süre yokCevabın zamanında ulaşması beklenebilecek ana kadarTBK m.5
Teklifte açıkça "bağlayıcı değildir" yazıyorBaştan bağlayıcılık yokTBK m.8

Sektörünüze göre kaç gün yazmanız gerektiğini teklif geçerlilik süresi rehberinde bulabilirsiniz. Teklifhazır'da geçerlilik süresini teklifi hazırlarken gün olarak girersiniz. Süre dolduğunda teklifin durumu kendiliğinden değişmez, takibi sizin yapmanız gerekir.

Teklifte "bağlayıcı değildir" şartı nasıl yazılır?

TBK m.8'e göre teklif veren, teklifiyle bağlı olmama hakkını açıkça saklı tutarsa teklif onu bağlamaz. İşin özelliğinden ya da durumun gereğinden bağlanma niyeti olmadığı anlaşılıyorsa da sonuç aynıdır. Kanuna göre tarife, fiyat listesi ve benzerlerinin gönderilmesi de kural olarak öneri sayılmaz.

Bu şart, fiyatı henüz kesinleşmemiş ön teklifler, bütçe tahminleri ve stok durumu belirsiz kalemler için kullanışlıdır. İfade açık olmalı. Sayfanın altına küçük puntoyla sıkıştırılmış belirsiz bir not, anlaşmazlıkta işinize yaramayabilir.

Kopyalayıp uyarlayabileceğiniz örnek metinler:

Bu belge bilgi amaçlı bir ön fiyat çalışmasıdır ve bağlayıcı bir teklif niteliği taşımaz. Kesin fiyat ve şartlar, keşif sonrası gönderilecek resmi teklifte yer alacaktır.
Bu teklif, düzenlendiği tarihten itibaren 10 gün geçerlidir. Stok durumu teyit edilmeden kesinleşmez; sipariş, tarafımızca yazılı olarak onaylandığında bağlayıcı hale gelir.

İkinci örnek bağlayıcılığı tamamen kaldırmaz, teklifi sizin son onayınıza bağlar. Hangi ifadenin size uygun olduğuna, özellikle büyük tutarlı işlerde, avukatınızla birlikte karar verin. Teklifin giriş ve kapanış metnini düzenlemek için teklif mektubu örneğinden yararlanabilirsiniz.

Karşı teklif ve şartlı kabul: Teklifiniz hâlâ geçerli mi?

Pazarlıkta sık görülen bir durum: Müşteri teklifinizi "Şu indirimle olursa kabul" diyerek yanıtlıyor. Bu kabul değildir. Şartlı ya da değiştirilmiş kabul, genellikle asıl teklifin reddi ve yeni bir teklif olarak değerlendirilir. Karar sırası artık sizdedir.

Örnek: Ege Mutfak Ekipmanları, Deniz Kafe'ye aşağıdaki teklifi gönderiyor. Deniz Kafe %10 iskonto şartıyla dönüyor.

KalemMiktarBirim fiyatTutar
Espresso makinesi285.000 ₺170.000 ₺
Kahve değirmeni122.000 ₺22.000 ₺
Ara toplam192.000 ₺
KDV (%20)38.400 ₺
Asıl teklif toplamı230.400 ₺
Müşterinin istediği %10 iskonto-19.200 ₺
İskontolu ara toplam172.800 ₺
KDV (%20)34.560 ₺
Karşı teklif toplamı207.360 ₺

Ege Mutfak bu karşı teklifi kabul etmek zorunda değildir. Karşı teklifle asıl teklif kural olarak düştüğü için, müşterinin daha sonra "Tamam, eski fiyattan alalım" demesi de yeni bir öneri sayılır; Ege Mutfak bunu kabul edip etmemekte serbesttir. En temiz yol, anlaşılan şartlarla revize bir teklif göndermek ve eski teklifin geçersiz olduğunu yazmaktır. Rakamları kontrol etmek için iskonto hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Kabul edilen teklifte taraflar neyle yükümlü olur?

Süresi içinde kabul edilen teklif sözleşmeyi kurar. Bundan sonra taraflar teklifte yazanlarla bağlıdır:

  • Siz: Teklifteki ürün ya da hizmeti belirtilen fiyat, miktar, teslim süresi ve kalitede sunmakla yükümlüsünüz.
  • Müşteri: Belirtilen bedeli yazılan ödeme şartlarına göre ödemekle yükümlüdür.
  • İki taraf da: Garanti, teslim yeri, kur farkı gibi teklifteki ek şartlara uymak zorundadır.

Kabul edildikten sonra geri dönebilir misiniz?

Kural olarak tek taraflı dönemezsiniz, çünkü artık bir teklif değil, kurulmuş bir sözleşme vardır. Bağlılıktan kurtulmanın başlıca yolları şunlardır:

  • Karşılıklı anlaşma: Müşteriyle konuşup sözleşmeyi birlikte sona erdirmek ya da değiştirmek. Bunu yazılı yapın.
  • Teklifte öngörülen cayma veya fesih şartı: Teklife önceden koyduğunuz bir madde varsa ona göre hareket edebilirsiniz.
  • Kanundaki genel sebepler: Müşterinin ödeme gibi borçlarını yerine getirmemesi (temerrüt) ya da esaslı yanılma gibi durumlar. Basit hesap hataları ise sözleşmeyi geçersiz kılmaz, yalnızca düzeltilir.

Bu sebeplerin sizin durumunuza uyup uymadığı somut olaya göre değişir. Kabul edilmiş bir tekliften dönmeyi düşünüyorsanız adım atmadan önce bir avukata danışın. Kabul sonrası işleyişi teklif kabul edildikten sonra ne olur yazısında ayrıntılı anlattık.

Sık yapılan hatalar ve hukuki riskler

  • Geçerlilik süresi yazmamak: Ne kadar süre bağlı kalacağınız belirsizleşir.
  • Fiyatı netleşmemiş işe kesin teklif vermek: Keşif yapılmamışsa belgeyi "ön fiyat çalışması" olarak işaretleyin.
  • Kur ya da hammadde riskini düzenlememek: Döviz bazlı kalemlerde kur şartını teklife yazın. Örnek maddeler için teklifte kur farkı şartı yazısına bakabilirsiniz.
  • Revizyonları karıştırmak: Müşterinin elinde iki farklı teklif varsa hangisinin geçerli olduğu tartışma konusu olur. Yeni teklifte eskisinin geçersiz olduğunu belirtin.
  • Sözlü taahhüdü yazıya dökmemek: Telefonda verdiğiniz indirimi yazılı teklife eklemezseniz ispat sorunu çıkar.
  • "Bağlayıcı değildir" notunu gizlemek: Şart açık ve görünür olmalı.
  • Gönderim tarihini kaydetmemek: Sürenin ne zaman başladığını kanıtlamak için gönderdiğiniz e-postayı ya da mesajı saklayın.

Sık sorulan sorular

E-postayla gönderilen teklif bağlayıcı mıdır?

Evet. Teklif için genel bir yazılı şekil şartı yoktur, e-postayla gönderilen PDF teklif de öneri niteliği taşır. Anlaşmazlık çıkarsa ispat ayrıca değerlendirilir. Bu yüzden yazışmaları saklayın.

Proforma fatura bağlayıcı mıdır?

Proforma fatura hukuken ticari bir fatura değildir. Teklif niteliği taşır; tarafların mutabakatı, sipariş ya da sözleşmeyle bağlayıcılık kazanır.

Geçerlilik süresi dolduktan sonra gelen kabul beni bağlar mı?

Kural olarak süre dolduktan sonra ulaşan kabulle bağlı değilsiniz. İsterseniz aynı şartlarla devam edebilirsiniz. Fiyatlar değiştiyse güncel bir teklif göndermek daha sağlıklıdır.

Teklifi süresi içinde geri çekersem müşteri tazminat isteyebilir mi?

Müşteri teklifi öğrendikten sonra süresi devam eden teklifi geri çekmek kural olarak mümkün değildir. Müşteri bu teklife güvenerek masraf yaptıysa tazminat talebi gündeme gelebilir. Sonuç somut olaya göre değişir, bir avukata danışın.

Geçerlilik süresi ve şartları net yazılmış bir teklifle başlamak isterseniz, Teklifhazır'ın ücretsiz planıyla ilk teklifinizi hazırlayabilirsiniz.

Teklifhazır Editör

Teklif hazırlama, fiyatlandırma ve B2B satış üzerine pratik rehberler yazan Teklifhazır içerik ekibi.

Benzer yazılar

Tüm yazılar

Başarılı işletmeler zaten burada. Siz de katılın.

Hiçbir teknik bilgi gerektirmeden, yapay zeka destekli profesyonel teklifler oluşturun.